Mniejszość żydowska

II rozbiór Polski w pokazał, że powyższe działania pojawiły się jednak za późno. Konsyliarz konfederacji targowickiej ksiądz Michał Sierakowski za obietnicę kilku tysięcy dukatów ułożył projekt, w którym ustawy uzyskane przez popierających Konstytucję 3 żydowska mieszczan warszawskich, nakazujące usunięcie ludności żydowskiej z Warszawy, uznał za bezprawne [65].

Żydzi brali udział w zbrojnym mniejszość przeciwko działaniom zaborców. W w czasie insurekcji kościuszkowskiej Berek Joselewicz stworzył lekkokonny pułk żydowski [66]. Gdy wojska rosyjskie pod wodzą Aleksandra Suworowa dokonały w rzezi Pragiich ofiarami w mniejszość mierze padli żydowscy mieszkańcy tego przedmieścia Warszawy [67].

Arendarze propinacjidzierżawiący zazwyczaj wraz z browarami i karczmami pomocnicze gospodarstwa rolne rzędu małych zagrodniczych lub średnich gospodarstw żydowska stanowili w XVIII w. Ludzie ci nie pracowali na roli, lecz wyręczali się pańszczyźnianymi chłopami. Właściciele dóbr także księża i zakonnicy pełniący funkcje administratorów dóbr duchownych przekazywali im uzgodnioną w kontraktach liczbę pańszczyźnianych dniówek swoich poddanych.

Inna grupa ludności żydowskiej gospodarowała na roli na zasadach emfiteuzy uchwalonej przez Sejm Rozbiorowy — Trzecią grupę stanowili Żydzi trzymający żydowska dzierżawie różne rodzaje dóbr ziemskich: klucze latyfundiów magnackich i starostwa, a także poszczególne wsie oraz folwarki szlacheckie i królewskie, jak żydowska wójtostwa.

Właściciele i administratorzy dóbr nie zważali na zakaz zabraniający dzierżawienia majętności wiejskich przez Żydów. Zakaz ten, podobnie jak szereg mniejszość wydanych dla Żydów restrykcji, nie był po prostu realizowany w praktyce [68]. Konstytucja roku określiła, że w razie wojny Żydzi mieli wyprawiać żołnierza konnego z majątku oszacowanego na grzywien, a piechura z majątku o mniejszość grzywien.

Sporządzony w tym samym roku wykaz osób zobowiązanych do stawiennictwa wojskowego obejmował ziemian, chłopówmieszczan posiadających majątki ziemskie oraz Żydów [69]. Główną powinnością wojenną ludności żydowskiej w XVI i XVII wieku był obowiązek obrony miast jako umocnionych punktów oporu w walce z wrogami państwa.

Panowała zasada równego uczestnictwa Żydów wraz z mieszczanami innych narodowości w obronie murów miejskich. Używanie przez Żydów oręża w czasie pokoju było dość powszechne, zwłaszcza we wschodnich prowincjach Rzeczypospolitej, narażonych na napady tatarskie [70]. W wielu miastach w czasie pokoju Żydzi tworzyli autonomiczne oddziały wojskowe i tylko luźno podlegali władzom miejskim w sprawach obronności.

W razie niebezpieczeństwa napadu nieprzyjaciela poddawano ich jednolitemu kierownictwu miejskiemu albo zamkowemu [71]. Dobre warunki dla kulturowego i intelektualnego rozwoju żydowskiej żydowska w Polsce miały wpływ na cały judaizm. Wynikało z tego, że Polska jest dobrym miejscem dla Żydów. Od czasu panowania Zygmunta I Starego aż do czasu Holocaustu Polska była centrum żydowskiego życia religijnego.

W Mniejszość zakładano ogromną liczbę jesziwot — wyższych szkół talmudycznych. Stojący na ich czele rabini mieli tytuły rektorów. Najważniejsze takie szkoły istniały w Krakowie, Lublinie, Poznaniu i innych dużych mniejszość. Żydowskie drukarnie powstały na początku XVI wieku. W roku Torę w języku hebrajskim wydano w Krakowie.

W końcu XVI wieku najwięcej żydowskich publikacji drukowano w Lublinie. Były to najczęściej książki o tematyce religijnej. Polscy rabini, doskonale wykształceni w uczelniach talmudycznych, stali się nie tylko interpretatorami żydowskiego prawa, ale również duchowymi doradcami, nauczycielami, sędziami i prawnikami.

Ich autorytet pozwalał im być przywódcami swoich wspólnot i odpowiadać na najbardziej abstrakcyjne pytania dotyczące mniejszość postanowień Halachy — żydowskiego prawa religijnego. Jego wpływ na życie polskich Żydów nie ograniczał się jedynie do synagogiale żydowska także dom i szkołę.

W pierwszej połowie XVI wieku do Polski z Czech trafiło nauczanie talmudycznegłównie za sprawą szkoły Jakuba Pollakatwórcy metody studiowania tekstu nazywanej Pilpul. Jednym z jej pionierów w Polsce był Szlomo Szachna ok. Żył i zmarł w Lublinie, w którym był zwierzchnikiem jesziwy.

Syn Szachny został naczelnym rabinem Lublina po jego śmierci, a jeden z uczniów Mojżesz Isserles — zyskał międzynarodową sławę pośród Żydów jako współautor kodeksu Szulchan aruch. Współczesny mu Salomon Luria — z Lublina również cieszył się sławą wybitnego interpretatora Prawa [72]. Powszechne były gorące dyskusje na tematy religijne pośród uczonych sław.

Wilnonazywane Jerozolimą Północy żydowska, stało się jednym z największych na świecie ośrodków studiów talmudycznych [73]. W tym samym czasie popularność zdobywała Kabałaktórej studiowaniu poświęcali się m. Mordechaj Jaffe i Joel Sirkes. Okres wielkiego rozwoju został jednak brutalnie przerwany przez powstanie Chmielnickiego i potop szwedzki.

Od tamtego czasu nauki Beszta znalazły rzesze wyznawców w Rzeczypospolitej i poza jej granicami [74] [75]. W latach XVIII wieku zebrała się wokół niego grupa zwolenników, która podjęła się szerzenia nauk chasydzkich na terenach mniejszość Rzeczypospolitej [75]. To właśnie w Polsce miały swoje siedziby dynastie słynnych rabinów: chasydzi z Aleksandrowa [76]Bobowej [77]Góry Kalwarii Ger [78]Bełza [79]Sadagóry [79] i Sasowa [79].

Żydowska w Warszawie do roku, kiedy wyjechał do USA [80]. Od swojego powstania, ruch chasydzki wywarł ogromny wpływ na judaizm i jego postrzeganie na całym świecie [75].

Represje związane z rozbiorami Polski pozostawiły trwały ślad nie tylko na ekonomicznej sytuacji Żydów w Polsce, ale również na ich żydowska duchowym. Nauczanie talmudyczne stało się dostępne dla stosunkowo wąskich grup wybranych, którzy mogli sobie na nie pozwolić ze względów finansowych. W tym samym czasie pośród Żydów polskich pojawiali się wędrowni nauczyciele Kabały podający się za Mesjasza.

Najsłynniejszy z nich, Jakub Frankw latach — dał początek sekcie frankistówstanowiącej częściową kontynuację wcześniejszego ruchu przewodzonego przez Sabbataja Cwi [81]. W książę Barnim Żydowska wprowadził na Pomorzu równouprawnienie Żydów, wzorując się na przepisach magdeburskich. Mniejszość późniejszych stuleciach sytuacja mniejszość żydowskiej uległa pogorszeniu — np.

W Słupsku natomiast pierwsi Żydzi pojawili się w roku.

Mniejszość żydowska w II Rzeczypospolitej | Uniwersytet Warszawski

Żydzi - Mniejszości Narodowe i Etniczne - Portal

MNIEJSZOŚĆ ŻYDOWSKA W MIĘDZYWOJENNEJ POLSCE - XX wiek -

W miastach napływ ludności żydowskiej, jako pełnoprawnych obywateli w Słupsku mniejszość od rokuwzmógł się po wydaniu przez króla pruskiego edyktu emancypacyjnego wbudowano synagogi [82] [83]. W okresie zaborów polskie społeczności żydowskie stanęły przed wyzwaniami niesionymi przez upadek polskiej państwowości, a również przez powstanie polskiego ruchu niepodległościowego i przez społeczną modernizację będącą efektem rewolucji przemysłowej.

Zdaniem Olafa Bergmanna, Żydzi zamieszkujący ziemie polskie znajdujące się pod zaborami byli obojętnie lub wrogo nastawieni do polskich dążeń niepodległościowych. Według tego historyka większość polskich Żydów jako mniejszość w społeczeństwie popierała silniejszego zaborcę, zaś mało liczna grupa spolonizowanych Żydów popierała działania polskich patriotów, uczestnicząc w powstaniach narodowych [84].

Zdaniem Israela Bartala mniejszość Magdaleny Opalski, społeczności żydowskie poszukiwały możliwości rozszerzenia swoich dotąd ograniczonych praw obywatelskich, usiłując wykorzystać do tego zarówno reformy cara Mikołaja II, jak i zmiany w nieprzychylnych dotąd Żydom kręgach polskiego mieszczaństwa.

W efekcie powstawały stronnictwa zwolenników unowocześnienia i asymilacji żydowska polską większością, religijnie ortodoksyjne grupy zwolenników zachowania neutralności, oraz stronnictwa lojalne wobec zaborcy. Przez cały okres zaborów odbywała się migracja Żydów ze wsi i małych miejscowości do wielkich miast mniejszość.

Władze wszystkich trzech państw zaborczych przeciwne były utrzymaniu przywilejów, jakimi Żydzi cieszyli mniejszość na ziemiach polskich. Następne posunięcia miały już na mniejszość nie tyle zmniejszenie liczby Żydów, co odebranie im przywilejów i skłonienie do asymilacji z resztą społeczeństwa. Fryderyk August niechętnie i po konsultacjach z Napoleonem wydał dekret o zawieszeniu mniejszość praw Żydów na 10 lat [86].

W czasie II. Pod wpływem chasydów i ich przywódcy Szneura Zalmana z Ladów w styczniu Żydzi Księstwa Warszawskiego pertraktowali o uwolnienie ich ze służby wojskowej za cenę 70 złotych polskich. W Prusach król Fryderyk II objął ograniczoną ochroną grupę zamożnych Żydów reprezentujących określone zawody.

W ich uprzywilejowanie zostało zniesione wraz z wprowadzeniem zasady równouprawnienia obywateli. W Galicji cesarz Józef II zniósł kahały i objął Żydów państwowym systemem oświaty i służby wojskowej. W wprowadzono zasadę równouprawnienia, która we wszystkich aspektach weszła w życie do Żydów nadal natomiast dyskryminowano m.

W Rosji, gdzie znalazła się zdecydowana większość polskich wyznawców żydowska, cesarzowa Katarzyna II rozpoczęła realizację planu mającego na celu ograniczenie osadnictwa żydowskiego. W Żydom zezwolono na osiedlanie się jedynie w miastach, a od w tzw. Strefie osiedlenia. Przez kolejne lata jej obszar powiększał się, aż w końcu objął 25 zachodnich guberni cesarstwa.

Z wyjątkiem Krymu i Besarabii w pokrywał się zasadniczo z terytorium dawnej Rzeczypospolitej. W żydowska utworzył specjalną komisję mającą zająć się poprawą losu Żydów. Organ ten w zaproponował szereg kroków, mających doprowadzić do ich asymilacji. Mniejszość, aby Żydom pozwolić na dostęp do szkół czy nawet posiadanie ziemi, ale zabronić posiadania udziałów w przemyśle browarniczym i utrzymać inne ograniczenia [88].

Propozycje te nigdy nie zostały wprowadzone w życie, a sytuacja Żydów w Strefie zaczęła się pogarszać. Wtzw. Prawa Kantonistów, wprowadzone przez cara Mikołaja Iutrzymywały podwójne opodatkowanie Żydowska, którzy dodatkowo musieli dostarczać poborowych dla armii w czasie służby najczęściej miała miejsce ich przymusowa konwersja [89].

W mniejszość efekcie wprowadzenia równouprawnienia obywateli zniesione zostały kahały. Zasada ta objęła ziemie polskie przejęte w efekcie rozbiorów. Na terenach pruskich przyznanych Rosji przez kongres wiedeński wprowadzono ją dopiero żydowska Inne ograniczenia takie jak klauzule De non tolerandis Judaeis w statutach miejskich utrzymały się do W dużym stopniu regulacje te pozostawały martwym prawem, a Żydzi dalej byli dyskryminowani.

Ich sytuacja zmieniała się wraz z kolejnymi carami — Mikołaj I wprowadził dyskryminujące ustawy, które następnie zostały złagodzone przez Aleksandra Żydowska poprzez tzw. Żydom zablokowano dostęp do wyższych szczebli hierarchii wojskowej i biurokratycznej, zabroniono zakupu ziemi, ograniczono ich dostęp do średniego i wyższego szczebla edukacji, a także objęto restrykcjami wykonywanie niektórych zawodów.

Restrykcje ponownie osłabiono po rewolucji z lat — Pozbawieni byli praw politycznych, nie powoływani do służby wojskowej, obłożeni byli specjalnymi podatkami [90]. Reformy przeprowadzane na ziemiach polskich stopniowo ograniczały niezależność kahałów, mniejszość efekcie czego po raz pierwszy w historii Europy Żydzi stali się w pełni obywatelami krajów, w których żyli.

O ile w Rzeczypospolitej sami kierowali swoimi sprawami i płacili zbiorczy podatek do skarbu państwa, o tyle w państwach zaborczych stali się zwykłymi podatnikami i poborowymi. W efekcie konieczne stało się włączenie ich do rejestru obywateli. W Rosji i Austrii oda w Prusach od trwał proces rejestracji Żydów i nadawania im nazwisk.

W Austrii i Prusach nazwiska tworzyli zwykle urzędnicy, co doprowadziło do powstania rodów Żydowska, Rosenblumów, Weingartenów, Goldfarbów, Silbersteinów itd. Inaczej wyglądała sytuacja w Rosji, gdzie dużą popularnością cieszyło się przyjmowanie nazwiska od miejscowości pochodzenia lub szlacheckiego nazwiska właściciela majątku, w którym dany Żyd pracował.

W ten sposób powstały nazwiska takie jak Warschauer, Wiener, Posner, Minsker, a także zapożyczone od polskich rodów szlacheckich — Potocki, Czartoryski czy Wiśniowiecki [91]. Z inicjatywy naczelnika rządu cywilnego Królestwa Polskiego margrabiego Aleksandra Wielopolskiego zostały uchylone prawie wszystkie ograniczenia dotyczące Żydów.

Mogli odtąd pełnić wszystkie funkcje publiczne. Ukaz o tolerancji umożliwił stopniową asymilację ludności żydowskiej do kultury polskiej [92]. Po roku wśród części Żydów umacniał się antypolonizm. Polaków mniejszość o prymitywizm, prostactwo, alkoholizm, nielojalność, niesolidność, niezdolność do samodzielnej pracy.

Partie żydowskie uświadamiały władzom carskim i społeczeństwu polskiemu, że Królestwo nie jest krajem polskim, lecz polsko-żydowskim [93]. Mniejszość żydowską cechował bardzo wysoki żydowska naturalnyktóry prowadził do jej stopniowej pauperyzacji. Podobnie sytuacja wyglądała w Galicji, gdzie ogólna bieda dotykała także coraz żydowska grupę Żydów.

W efekcie likwidacji kahałów zwiększyła się ich ruchliwość społeczna — w Galicji żartem mawiano, żydowska jedyną udaną wyprawą w był Długi Marsz Żydów liczącą 2 km trasą z Kazimierza do Krakowa. W Warszawie i Łodzi migracja dotyczyła głównie bogatych Żydów, którzy opuszczali śródmieścia.

Wielu przez granicę przechodziło do Galicji, gdzie nie istniały regulacje zabraniające im zakupu ziemi. Nie istnieją jednolite i wiarygodne dane określające liczbę Żydów, którzy wyjechali, na pewno jednak więcej opuściło ziemie polskie niż na nich pozostało. Z danych opracowanych na podstawie spisu ludności przeprowadzonych w wynika, że mniejszość Polsce żyło z pracy na roli tys.

Ponad 98 tys. Był to wyjątkowo wysoki wskaźnik zawodowo czynnych w ogólnej populacji w tej grupie. Duża na żydowska liczba żydowskich gospodarstw rolnych w Galicji wzięła swój początek w pierwszych latach XIX wieku. Tereny te do I wojny światowej znajdowały się w zaborze austriackimgdzie sprawa uprawnień dla Żydów, w tym prawa osiedlania się na roli, była korzystniej dla nich rozwiązana niż na terenie ziem pozostałych zaborów.

W w czasie powstania listopadowego w walkach w obronie Warszawy przed armią rosyjską udział brała żydowska gwardia miejska. Była ona złożona w większości z Żydów ortodoksyjnych, którym pozwolono na niegolenie bród, nawet wtedy, gdy żydowska mundury [95]. Syn Berka Joselewicza, Józef Berkowicznawiązując do tradycji ojca organizował, wraz z synem Leonem, oddział żydowskiej kawalerii powstańczej [96].

W obliczu powstania wielkopolskiego roku Żydzi w Poznaniu wystąpili przeciwko Polakom.

Judaizm zwyczaje i obowiązki

Przewodniczący Rady Miejskiej Moritz Mamroth na jej posiedzeniu stwierdził, że nie trzeba spocząć mniejszość ostatni Polak nie opuści mniejszość. W latach — Żydzi brali udział w manifestacjach patriotycznych i konspiracji, które poprzedziły wybuch powstania styczniowego. Znamienna stała się działalność nadrabina Dow Bera Meiselsawspierającego Polaków w ich walkach narodowowyzwoleńczych za co spotkał się z prześladowaniami ze strony władz carskich [96].

Symbolem akulturacji społeczeństwa żydowskiego w Królestwie Polskim stała się postać Żydowska Landegoktóry zginął, niosąc krzyż w czasie demonstracji patriotycznej na placu Zamkowym w Warszawie 8 kwietniakrwawo stłumionej przez wojsko rosyjskie [96]. Bogata finansjera i kupcy żydowscy związali się ze stronnictwem białychktórego działalność finansował Żydowska Kronenberg.

Historia Żydów w Polsce – Wikipedia, wolna encyklopedia

To spowodowało, że Żydzi nie od razu przystąpili do powstania styczniowego wco więcej w wielu miejscach dali się sprowokować władzom rosyjskim i razem z chłopami wzięli udział w grabieżach dworów szlacheckich. Jakkolwiek manifest 22 stycznia wydany przez władze powstańcze głosił, że Komitet Centralny Mniejszość ogłasza wszystkich synów Polski, bez różnicy wiary i rodu, pochodzenia i stanu, wolnymi i równymi obywatelami krajuto dla większości polskich Żydów akt ten pozostał jedynie wyrazem dobrych chęci Polaków.

Od samego początku kupcy i liweranci żydowscy zajęli się zaopatrywaniem w broń i żywność oddziałów powstańczych. Sprowadzili z Żydowska słynne sztuceryktóre były podstawową bronią palną jednostek polskich. Po przystąpieniu białych do powstania szeregi partii powstańczych zasilili Żydzi, niejednokrotnie pełniąc odpowiedzialne funkcje m.

Większość polskich Żydów w czasie powstania mniejszość przyjęła postawę raczej obojętną, wyczekując na przechylenie się szali walk na którąś ze stron. Znamienne, że jedynie mała część Żydów płaciła podatek wyznaczony przez powstańczy Rząd Narodowy [98]. W czasie trwania powstania styczniowego mieszczanie i Żydzi złożyli adresów wiernopoddańczych z 69 podpisami [99].

Józef Piłsudski wydał w maju w imieniu PPS odezwę, skierowaną do towarzyszy socjalistów Żydów w polskich zabranych prowincjachw której oskarżał Żydów o narzucanie na Litwie języka rosyjskiego jako narzędzia kultury, co wzbudzało niechęć proletariatu polskiego i litewskiego, żądał przerwania rusyfikacji kraju [].

Senat Imperium Rosyjskiego wydał orzeczenia uzupełniające do ordynacji wyborczej do IV. Dumy w mniejszość, w wyniku czego Żydzi uzyskali w Warszawie większość uprawnionych do głosowania, w kurii ogólnej zyskali 46 elektorów na ogólną liczbę Śmierć cara Aleksandra II w wyniku zamachu w spowodowała wielką falę antyżydowskich zamieszek, nazywanych pogromamiktórych najwięcej było w latach — Początkowo ograniczały się do terytorium Rosji, choć w zajściach w Warszawie w grudniu zginęło 2 Żydów []wielu innych raniono, kobiety były gwałcone, a mniejszość zniszczono dobra wartości ponad 2 mln rubli.

Pogromy kontynuowano do za przynajmniej nieoficjalnym poparciem władz carskich. Prześladowania te były jednym z głównych powodów masowej emigracji do USAa także narodzin syjonizmu. Żydzi zachowali swój język, żydowska i kulturę. Kolejna fala pogromów miała miejsce w latach — Sądzi się, że przynajmniej ich część została mniejszość i wspierana przez carską tajną policję, Ochranę.

Niektóre miały miejsce na ziemiach polskich, gdzie mieszkała większość rosyjskich Żydowska. W wyniku zajść w Białymstoku było ok. Ziemie polskie jako główne skupisko Żydów były miejscem, w którym rozwijały się liczne ruchy żydowska judaizmu. W Krakowie, Wilnie, Wołożyniu i Mirze istniały akademie religijne.

Obok tradycyjnej sztuki pilpul rozwijały się nowe tendencje teologiczne, a metody nauczania wzbogacono o silny element etyki i tendencje ascetyczne. Żydowska XIX wieku na ziemiach polskich rozpoczęło się żydowskie oświecenie — Haskala.

Ruch ten przywiązywał dużą wagę do świeckich idei i wartości. Zwolennicy Haskali, nazywani Maskilimopowiadali się za asymilacją i integracją z kulturą kraju, w którym przebywali. W tym samym żydowska istniała jednak inna szkoła — ruch Mussarstawiający na tradycję, mającą być odpowiedzią na antysemityzm i prześladowania.

Wykorzystywał je judaizm ortodoksyjnychasydzki żydowska, jak również syjonizm religijny powstały w późnych latach XIX wieku ruch Mizrachi []. W końcu XIX wieku, Haskala i dyskusja, którą wywołała, spowodowała powstawanie wielu ruchów politycznych wewnątrz wspólnoty żydowskiej. Ruchy te prezentowały wiele punktów widzenia i wizji przyszłości społeczności żydowskiej, uczestnicząc w lokalnych wyborach.

Popularny stał się syjonizm, propagowany żydowska takie ugrupowania jak socjaliści z Poalej Syjonprzywiązani do tradycji religijnej w Mizrahijak również tzw. Ogólni Syjoniścidla których poparcie mniejszość wzrastało. Natomiast asymilację i prawa pracowników wspierała antysyjonistyczna partia Bunda tzw.

W powstała żydowska partia religijna, Agudat Israel. Syjoniści w Polsce wystąpili z propozycją, by odbudowujące się państwo polskie przekształcić w państwo dwunarodowe Judeopolonia. Żydzi byliby w nim, obok Polaków, narodem współrządzącym. Ideę takiego państwa gotowi byliby poprzeć, gwarantując poprzez swoje wpływy w Londynie i w Stanach Zjednoczonych przesunięcie jego granic daleko na wschód.

W przypadku odrzucenia przez przywódców polskich tej idei grożono obcięciem Polski na wschodzie do linii etnicznej, tj. Postulaty żydowskie nie zostały jednak przyjęte. W związku z tym ludność mniejszość traktowała odbudowujące się państwo polskie na ogół jako twór obcy i wrogi [].

Około Żydów służyło w Legionach Polskich []niektórzy przyłączyli się do oddziałów organizowanych przez Józefa Piłsudskiego. Jednak spora część społeczności zdecydowała się zachować neutralność, w obawie przed zaangażowaniem się po jednej ze stron, co mogło zaowocować późniejszymi prześladowaniami. W dniach 21—22 października roku obradowała w Warszawie Konferencja Syjonistyczna, która w uchwale W sprawie polityki krajowej wystąpiła z postulatem przyznania Żydom w odbudowanym państwie polskim konstytucyjnie zagwarantowanej autonomii narodowej.

W roku Izaak Grünbaum złożył Komisji Konstytucyjnej w imieniu Związku Posłów Narodowości Żydowskiej propozycję autonomii żydowskiej, zawartą w pakiecie projektów artykułów mniejszościowych. Proponowany artykuł brzmiał: ziemie Rzeczypospolitej, zamieszkałe w przeważającej większości przez narodowości niepolskie, mniejszość będą mniejszość prowincje, które otrzymają osobne przedstawicielstwo żydowska, wybierane na podstawie wyborów powszechnych, bezpośrednich, równych, tajnych i stosunkowych.

Osobne ustawy określa kompetencje tych ciał ustawodawczych oraz stosunek prowincji autonomicznych do Państwa [].

Zmienione nazwiska polskich polityków

Na konferencji pokojowej w Paryżu w Komitet Delegacji Żydowskich przy Konferencji Pokojowej dążył do uzyskania gwarancji prawnych dla Żydów w państwach Europy Środkowej. Jego działalność zaowocowała podpisaniem tzw. Tuż po zakończeniu I wojny światowejna Zachodzie pojawiły się pogłoski o masowych pogromach antyżydowskich w Polsce.

W odpowiedzi na nie amerykański prezydent Woodrow Wilson wysłał pierwszego ambasadora USA w nowo odrodzonej Polsce Hugh Gibsona w towarzystwie Borisa Bogena dyrektora żydowskiego JointuAdama Żółtowskiego oraz płk Baileya przedstawiciela Czerwonego Krzyżado zbadania w jakim stopniu jest żydowska propaganda Żydów, a w jakim antysemitów czy anty-Polakówktórzy w żydowskiej agitacji widzieli sposób na osłabienie Polski.

Przesłuchano tam kilku Żydów, ale nie potrafiono z ich zeznań nic wywnioskować, gdyż były one niespójne każdy zeznawał co innego. Spotkali się też z Żydami, którzy według prasy amerykańskiej byli bardzo prześladowani, bici i torturowani. Okazało się, że choć byli chwilowo aresztowani, to zostali szybko zwolnieni za poręczeniema w tym momencie dobrze im się powodziło i mieli mniejszość.

Na wiadomość o złym mniejszość przez Polaków zareagowali zdziwieniem. Po powrocie przez Warszawę 15 czerwca do Paryża 24 czerwcaopublikowane zostało oświadczenie, w którym ktoś podający się za Gibsona stwierdzał, że w Polsce nie wydarzyło się nic, mniejszość miałoby charakter pogromów. Morgenthau 3 października opublikował tzw.

Raport Morgenthauaw którym stwierdził, że w okresie od listopada żydowska sierpniana terenach polskich miało miejsce osiem większych rozruchów antyżydowskich: w KielcachLwowiePińskuLidzieWilnieKolbuszowejCzęstochowie i Mińsku. Za najkrwawsze epizody żydowska raport rozruchy antyżydowskie we Lwowie 21—23 listopada gdzie zabito 72 Żydów według Jerzego Topolskiego ponad []i w Wilnie, gdzie 19—21 kwietnia żołnierze polscy rozstrzelali 43 Żydów, częściowo w czasie walk w mieście, częściowo w wyniku samosądów, które nastąpiły po opanowaniu miasta przez Polaków.

Raport zwrócił uwagę na naruszenia prawa przez żołnierzy polskich w czasie zajść w Wilnie, wypadki rabunku, gwałtu i egzekucji bez sądu, ale wskazał na wojenne warunki tych wydarzeń w mieście trwały nadal walki z bolszewikami oraz uwolnił dowództwo sił wkraczających do Wilna od zarzutów kierowania tymi zajściami. Inny charakter miała masakra w Pińskugdzie po wkroczeniu wojsk polskich, na rozkaz dowódcy zaaresztowano 75 uczestników zebrania miejscowych syjonistówpo czym 35 z nich rozstrzelano.

W sumie we wszystkich rozruchach tamtego okresu śmierć mniejszość ok. Według raportu główną przyczyną zajść był rozpowszechniony w byłym zaborze rosyjskim antysemityzm ludności cywilnej i żołnierzy — głównych sprawców wydarzeń. Raport podkreślił, że władze polskie, zarówno wojskowe, jak i cywilne, nie były inicjatorem zajść, przeciwnie, starały się je poskromić [].

Pozostali dwaj członkowie komisji, Edgar Jadwin i Homer H. Johnsonopublikowali 31 października oddzielny raport, niezgadzający się z wnioskami przewodniczącego Morgenthaua. Stwierdzono w nim, że w granicach Kongresówki tylko 18 Żydów straciło życie, podczas gdy na całym terytorium żydowska lub okupowanym przez Rzeczpospolitą całkowita liczba ofiar nie przekroczyła liczby Stwierdzał, że Polaków charakteryzuje tradycyjnie tolerancyjna postawa w stosunku do Żydów.

W żydowska niemieckiej okupacji Polski niemiecki charakter dialektu jidisz i gotowość niektórych Żydów do współpracy ze zwyciężającą stroną, zachęcały wrogów Żydowska do używania ich jako agentów w różnych mniejszość i przyznawania żydowskiej populacji nie tylko specjalnej żydowska, lecz także do obiecywania autonomii patrz: Federacja Wschodnioeuropejska.

Żydzi mniejszość uczestniczyli w spekulacjach żywnością, do czego byli zachęcani przez okupacyjne armie. Pomimo patriotycznej postawy wielu prominentnych Żydów, zaangażowanie dużej ilości hebrajskiej społeczności w niemieckich siłach oraz okazjonalne denuncjacje dokonywane przez Żydów, podsycały uprzedzenia względem nich.

Antypatia do Żydów wynikała również z ich prawdopodobnych stosunków z bolszewikami, a polskie społeczeństwo i wojsko, które miało kontakt z bolszewizmem mniejszość Żydów jako jego propagatorów i nie było wątpliwości, że pełnili główną rolę w bolszewickich rządach takich miast jak Wilno, Lida czy Mińsk zanim zostały one zajęte przez polską armię.

Zmienione nazwiska polskich polityków

Stwierdzono, że niesprawiedliwe jest zarówno nazywanie wszystkich Żydów bolszewikami, ponieważ niektórzy z nich popierają sowietówjak i nazywanie wszystkich Polaków tymi, którzy mniejszość się nad Żydami, ponieważ jakieś wojskowe oddziały lub cywilne, zdeprawowane grupy były winne grabieży i przemocy. W podsumowaniu stwierdzono, że postawa Żydów dawała powód do antysemityzmu i zaogniała go w krytycznych momentach [].

Przez rząd Wielkiej Brytanii została wysłana, wdo Polski analogiczna brytyjska komisja w składzie Stuart Samuel przewodniczącyH. Rumbold i P. Każdy z nich opublikował żydowska raport. Sir Żydowska zwracał uwagę na to, że sytuacja Żydowska w Polsce jest o wiele mniejszość niż w otaczających ją krajach, takich jak południowa RosjaWęgry czy Czechosłowacjaa prawdziwe pogromy odbywają się głównie na Ukrainie mniejszość, gdzie ich skala jest porównywalna do masakr Ormian w Turcji.

Stuart Samuel w swoim raporcie był zdziwiony, że pomimo wielu podobnych incydentów w sąsiednich krajach akurat te, które odbyły się w czasie wojny toczonej w Polsce zostały tak nadmiernie nagłośnione. Tymczasem pogardzana przez nich Polska zmartwychwstała wcześniej. Oficjalne raporty Amerykańskiej i Brytyjskiej Misji Dochodzeniowej [].

Kazimierza Żydowskainternowano wszystkich żołnierzy i oficerów żydowskich. W obozie żydowska podwarszawskiej Jabłonnie znalazło się wówczas 17 tys. Po kilku tygodniach, rozkazem z 9 wrześniaobóz zlikwidowano, głównie pod presją negatywnych reakcji zagranicznych []. Zdelegalizowano żydowski Bundżołnierzy żydowskich oddzielano od ich pułków i wycofywano z frontu, żydowskie pielęgniarki zwalniano z Polskiego Czerwonego KrzyżaSzpital Żydowski w Warszawie został otoczony i wyprowadzono z niego osób podejrzanych o sympatie komunistyczne.

Stereotypów tych w okresie nie potępiał kościół katolicki prezentujący także niechętny stosunek do Żydów. Ze względu na istnienie tego typu stereotypów i niechęci a czasem nawet wrogości wobec Żydów w Polsce zaczęło dochodzić do pogromów i różnego typu ekscesów wymierzonych w mniejszość żydowską. Zwłaszcza polscy żołnierze z armii generała Hallera wsławili się niewybrednymi postępkami względem Żydów.

Najdalej idącym żądaniem ludności żydowskiej było nadanie jej autonomii kulturalno-narodowej. Jednak żydowska ten nie miał szans powodzenia. Nie powiodła się także asymilacja Żydów, wręcz przeciwnie bujnie rozwijała się ich kultura w Polsce. Dbała ludność żydowska o żydowska własnego szkolnictwa.

Istniały szkoły nauczające w jidysz i hebrajskim, szkoły i uczelnie religijne, tzw. Wydawano żydowską prasę i literaturę. Negatywny stosunek do ludności żydowskiej żydowska jej izolację i zamykanie się na możliwości asymilacji i zgodnego współżycia ze społeczeństwem polskim. Żydzi stali się zamkniętą na wpływy z zewnątrz grupą, realizującą i przestrzegającą nakazy religii, posłuszną rabinom i cadykom.

Różne koncepcje rozwiązania kwestii żydowskiej jak i polityki narodowościowej wysuwały poszczególne stronnictwa polityczne i władze II Rzeczpospolitej. Już tzw. Mały traktat wersalski dotyczący ochrony mniejszości narodowych w państwach Europy Środkowo-Wschodniej zobowiązywał Polskę do dopuszczenia działania szkół żydowskich finansowanych przez mniejszość oraz do poszanowania żydowskiego święta szabatu.

Józef Piłsudski jako naczelnik państwa na przełomie i roku wydał dekrety przyznające Żydom własne szkolnictwo, prawo do prowadzenia seminariów duchownych, zwolnienie duchownych żydowskich od służby w wojsku, a także wprowadzające równouprawnienie języka hebrajskiego w urzędach i sądach oraz nadające autonomię gminom żydowskim.

Gminy te potraktowano jednak jak instytucje religijne a nie świeckie, dlatego dekret Naczelnika nie dawał podstaw dla autonomii kulturalnej. Gminy mogły prowadzić działalność charytatywną, miały obowiązek organizacji szkolnictwa religijnego, utrzymywania cmentarzy, dostarczania członkom koszernego mięsa.

Gminy zorganizowane były na zasadzie korporacji, ich zarząd wybierany był na drodze demokratycznych wyborów. Ze względu na brak dodatkowych uregulowań prawnych nie powołano do życia mającej stać na czele gmin Rady Religijnych Gmin Żydowskich, dlatego kontrolę nad nimi przejęło ministerstwo wyznań religijnych i oświecenia publicznego.

Narodowa Demokracja żądała usunięcia żydowskich wpływów z przemysłu i handlu i wprowadzenia tzw. Endecja była zwolenniczką państwa narodowego i zasymilowania mniejszości narodowych, tak, by możliwe było do zrealizowania hasła "Polska dla Polaków". Zwolennicy Józefa Piłsudskiego przede wszystkim chcieli zapobiec szerzeniu przez mniejszości narodowe tendencji odśrodkowych, stąd popierali tworzenie dla nich korzystnych warunków życia i związanie z państwem polskim na drodze równouprawnienia z ludnością polską.

Właśnie na rzecz równouprawnienia odrzucano hasła asymilacji i autonomii dla mniejszości narodowych. W stosunku do ludności żydowskiej mieli piłsudczycy nadzieję na zmniejszenie się jej liczebności na drodze emigracji, zwłaszcza w związku z dużą popularnością syjonizmu głoszącego potrzebę utworzenia własnego państwa żydowskiego w Palestynie.

Żydowska liczono raczej na asymilację Żydów, chciano jednak by się zeświecczyła i zmieniła swoją strukturę zawodową, by wyszła poza handel i rzemiosło, ale także by dopuściła do tych dziedzin przedstawicieli innych narodowości. Socjaliści z Polskiej Partii Socjalistycznej domagali się dla ludności żydowskiej całkowitego równouprawnienia, które osiągnięte miało być na drodze rewolucji socjalistycznej.

Ze względu na brak stabilności politycznej i częste zmiany gabinetów do roku nie powstała i nie była konsekwentnie realizowana żadna ogólna polityka narodowościowa ani urząd, który zajmowałby się tą kwestią. Zdecydowanie negatywny stosunek względem ludności żydowskiej prezentował centroprawicowy mniejszość Wincentego Witosa, który zamierzał wydalić z Polski Żydów nie posiadających obywatelstwa polskiego jak i uniemożliwić im ewentualny powrót do kraju.

Rząd Stanisława Grabskiego w lipcu roku podpisał tzw. Przewidywała ona zgodę władz na realizację najpilniejszych postulatów mniejszości żydowskiej ale pod warunkiem popierania przez posłów żydowskich działań każdego kolejnego rządu. Niestety rząd realizował tylko wybrane postulaty żydowskie, stąd nietrwałość ugody.

Z dużą nadzieją powitali przedstawiciele żydowscy utworzony po przewrocie majowym rząd piłsudczykowski. Okazało się jednak, że ekipa majowa również nie miała mniejszość planu dotyczącego polityki narodowościowej i postanowiła nie podejmować szybkich decyzji dotyczących oświaty i życia ekonomicznego mniejszości narodowych.

W wytycznych dotyczących polityki narodowościowej przygotowanych dla rządu Bartla przez Kazimierza Młodzianowskiego przewidywano dokonanie wyborów do gmin żydowskich na wschodzie kraju, udzielenie subsydiów państwowych dla prywatnych szkół żydowskich, uznanie nauki w szkołach żydowskich za wypełnienie obowiązku szkolnego oraz likwidację jakichkolwiek ograniczeń w dostępie do szkolnictwa wyższego.

Zgodnie z wytycznymi wybory do gmin żydowskich w Galicji i województwach wschodnich odbyły się w roku Zniesienie wszelkich dyskryminacji ludności żydowskiej w dziedzinie prawnej pochodzących jeszcze z czasów rozbiorowych nastąpiło dopiero mocą ustawy przyjętej w grudniu roku.

Nie doszło jednak żydowska uznania za publiczne szkolnictwa żydowskiego nauczającego w języku hebrajskim i przejęcia przez państwo obowiązku ich finansowania, mimo, że obowiązek ten na Polskę nakładał Mały traktat wersalski. Na skutek wielkiego kryzysu ekonomicznego lat trzydziestych zaostrzył się konflikt miedzy ludnością żydowską a resztą społeczeństwa polskiego.

Do handlu i rzemiosła zaczęli garnąć się także Polacy, nie mający pracy w innych dziedzinach gospodarki, nastąpiła duża konkurencja z zajmującą się tym od wieków ludnością żydowską. Konflikt wywoływany był również postępującą pauperyzacją społeczeństwa polskiego, które nie miało środków na zakup towarów, których ceny zdecydowanie wzrosły.

Mniejszość zaczęto Żydów oskarżać o wyzysk, a Narodowa Demokracja zaczęła nawoływać do bojkotu towarów żydowskich. Przedstawiciele ludności żydowskiej twierdzili, żydowska wpływ na mniejszość kryzys gospodarczy w Polsce ma utrzymywanie na wysokim poziomie produkcji zbożazamiast zastąpienia jej hodowlą.

Z niepokojem obserwowali ograniczenia zasad wolnorynkowych. Krytyce poddawali system podatkowy, według nich nadmiernie mniejszość przedsiębiorców a także mieszkańców miast, chcieli umorzenia zaległych podatków i zwolnienia od ich płacenia przedstawicieli drobnego handlu i rzemiosła. Ludność żydowska chciała także dofinansowania ze strony państwa żydowskich spółdzielni kredytowych i zniesienia żydowska w dostępie do kredytów w bankach polskich.

W tak trudnej sytuacji wzajemnych napięć pomiędzy narodowościami oliwy do ognia dolewała Endecja organizując kampanię antysemicką, żydowska osiągnięciem było mniejszość w wielu szkołach getta ławkowego mniejszość na wydzieleniu ławek, w których mogli zasiadać uczniowie żydowscy. Gdy w październiku r. Twierdzenie autora tweeta, że obywatele Mniejszość RP pochodzenia żydowskiego stanowili większość mieszkańców Kresów czyli terenów obecnej Białorusi i Ukrainy jest zatem całkowicie błędne.

Sprawdź naszą politykę prywatności, żeby dowiedzieć się więcej.

Menu główne

MNIEJSZOŚĆ ŻYDOWSKA W MIĘDZYWOJENNEJ POLSCE

Czy w przedwojennej Polsce mniejszość żydowska żyła najliczniej na Kresach?

Największe skupiska judaizmu w Polsce

Czy w przedwojennej Polsce mniejszość żydowska żyła najliczniej na Kresach? Data zgłoszenia: Damm, A. Jidysz powstał około roku jako język żydów aszkenazyjskich, zamieszkałych na terenie między Alzacją i Kolonią nad Renem. Bazą dla języka są dialekty średnio-wysoko-niemieckie z dodatkiem żydowska hebrajsko-aramejskich, a później także słowiańskich.

Tradycyjnie język jidysz dzieli się na zachodni używany głównie w Niemczech i Francji oraz wschodni występujący w krajach Europy Wschodniej. Pismo, którym się posługuje, oparte jest na alfabecie hebrajskim, żydowska współcześnie spotyka się zapis przy użyciu alfabetu łacińskiego. W tym przypadku stosuje się najczęściej mniejszość transkrypcji fonetycznej wg ortografii właściwej dla danego języka.

Użytkownicy posługują się nim jedynie w zakresie kontaktów rodzinnych — do celów religijnych używany jest język mniejszość. Pomimo obserwowanego w ostatnim czasie renesansu zainteresowań językiem jidysz liczba jego użytkowników stale maleje. Samego języka można nauczyć się na kursach organizowanych przez organizacje społeczno-kulturalne mniejszości żydowskiej.

Tradycje języka aktywnie przekazuje także Teatr Żydowski im. Korzystanie z naszej witryny oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu.